wiki.phtml dosyası nedir? Eski internetin kapısı aralanıyor

Ne oldu?

wiki.phtml, günümüz web standartlarında sıkça karşılaşmadığımız, ancak internetin erken dönem dinamik sayfa yapısının karakteristik bir örneği olan bir dosya uzantısıdır. Özellikle PHP programlama dilinin yaygınlaştığı 2000'li yılların başında, Vikipedi gibi dev platformların altyapısında kullanılan MediaWiki yazılımının eski sürümlerindeki sayfa erişim adreslerinde görülüyordu. Zaman içinde 'index.php?title=Sayfa_Adı' gibi daha okunabilir ve SEO dostu URL yapılarına geçilmesiyle bu dosya biçimi arka planda kaldı. Ancak son dönemde teknoloji meraklıları ve eski web kültürünü araştıran kullanıcılar arasında, bu tarihi uzantının ne işe yaradığı ve ardındaki hikaye yeniden gündem oluşturuyor.

Neden gündemde?

Bu teknik detayın kısa süre önce gündem yüzeyine çıkmasının birkaç nedeni var. İlk olarak, Vikipedi'ye Türkiye'den erişimin 29 Nisan 2017'de başlayan ve Anayasa Mahkemesi'nin 26 Aralık 2019 tarihli hak ihlali kararının Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) ulaşmasıyla 15 Ocak 2020'de sona eren engelleme süreci, platformun teknik altyapısına dair kalıcı bir ilgi yaratmıştı. O dönemde birçok kullanıcı VPN ve DNS ayarlarıyla Vikipedi'ye erişmeye çalışırken, tarayıcıların adres çubuğunda tesadüfen beliren '.phtml' uzantılı eski bağlantılar fark edildi ve forumlarda "Vikipedi şifreli mi çalışıyor?" gibi sorulara yol açtı.

İkinci neden, nostalji akımıyla bağlantılı. Web 1.0 dönemine duyulan özlemin artması, 'wiki.phtml' gibi artık kullanılmayan dosya adlarının internetteki ilk günlerin bir fosili olarak değer görmesine sebep oluyor. Son olarak, yazılımcı toplulukları eski PHP kod yapılarını incelerken '.phtml' uzantılı dosyaların PHP ve HTML kodlarını aynı anda barındırabilme esnekliğini tartışmaya açtı. Bu da dosyanın siber güvenlik perspektifinden de kısa bir süreliğine incelenmesine neden oldu.

Bilinmesi gerekenler

Öncelikle bir dosyanın uzantısının '.php' yerine '.phtml' olması, sunucuya o dosyanın hem HTML hem de PHP kodu içerebileceğini bildiren bir işaretlemeden ibarettir. Günümüzde çoğu modern sunucu yapılandırması bu ayrımı gözetmez ve dosyayı standart bir PHP dosyası gibi işler. Vikipedi özelinde, yazılımın 2002'deki ilk sürümlerinde sayfa görüntülemek için kullanılan bir kalıptı. Daha sonra URL yönlendirme (rewrite) teknolojileri sayesinde insan tarafından okunabilir bağlantılara geçildi. Eğer bugün eski bir 'wiki.phtml' bağlantısına tıklarsanız, Vikipedi’nin akıllı yönlendirme sistemi sizi otomatik olarak doğru ve güncel sayfaya yönlendirecektir. Dolayısıyla bu bir güvenlik açığı ya da yeni bir erişim yöntemi değildir.

Sırada ne var?

Uzmanlara göre, '.phtml' gibi eski dosya uzantıları modern webden büyük ölçüde silindi. Ancak yapay zeka arama motorları ve arşivleyiciler, internetin derinliklerinde bu uzantıya sahip bağlantıları taramaya devam edebilir. Bu durum kullanıcı açısından bir risk taşımasa da, BTK ve ilgili otoriteler zaman zaman güncelliğini yitirmiş bağlantıların denetim listelerinde görünmesi üzerine teknik inceleme yapabilir. Vikipedi topluluğu ise altyapının en eski izlerini silmek yerine, tarihi birer parça olarak koruma eğiliminde.