Saudi Aramco, Türkiye'de stratejik ortaklık için harekete geçti

Ne oldu?

Saudi Aramco, Suudi Arabistan'ın ulusal petrol ve doğalgaz şirketi olup, 260 milyar varili aşan kanıtlanmış rezervleriyle dünyanın en büyük enerji üreticisidir. Şirket, Türkiye'deki büyüme planları kapsamında OYAK Grubu'nun enerji şirketi GüzelEnerji'ye yüzde 49 oranında ortak olmak için görüşmelere başladı. Forbes Türkiye ve T24 başta olmak üzere birçok kaynağın doğruladığı bu gelişme, 11 Ekim 2016'da 18 Türk şirketiyle imzalanan iş birliği mutabakatının ardından gelen en somut adım niteliğinde. İki taraf arasındaki görüşmeler, şirket değerlemesi ve ortaklık şartları üzerinde yoğunlaşırken, nihai anlaşmanın yakın zamanda kamuoyuna duyurulması bekleniyor.

Neden gündemde?

Saudi Aramco'nun Türkiye hamlesi, küresel enerji devinin yatırım rotasını Ortadoğu'nun ötesine taşıma iştahını gösteriyor. Yaklaşık 2.42 trilyon dolar ile 10 trilyon dolar arasında değiştiği tahmin edilen değeriyle Apple'ı geride bırakan şirket, petrol ve doğalgazda sahip olduğu devasa kaynaklara rağmen downstream (rafinaj ve dağıtım) alanında coğrafi çeşitliliğe ihtiyaç duyuyor. Türkiye ise hem petrol ürünleri tüketimi hem de jeopolitik konumuyla bu stratejide kilit bir pazar olarak görülüyor. Hürmüz Boğazı'nda son dönemde yaşanan gerilimler ve lojistik kesintiler, Aramco'nun alternatif rotalara ve yeni pazarlara erişimini daha da önemli hale getirdi. Bu ortaklık, aynı zamanda Türkiye ile Suudi Arabistan arasında son yıllarda normalleşen ekonomik ilişkilerin enerji alanına yansıması olarak okunuyor.

Bilinmesi gerekenler

GüzelEnerji, OYAK'ın petrokimyadan akaryakıt dağıtımına kadar genişleyen enerji portföyünde yer alıyor. Saudi Aramco'nun Türkiye'de doğrudan bir perakende varlık edinme isteği, 2016'dan beri dile getirilen bir plandı. Ancak o dönem imzalanan mutabakatlardan bugüne kadar büyük ölçekli bir yatırım gerçekleşmemişti. Şimdi masaya yüzde 49 gibi stratejik ancak çoğunluk kontrolünü OYAK'ta bırakan bir oranın gelmesi, her iki tarafın da temkinli ama kararlı bir ilerleyiş benimsediğini gösteriyor. Aramco'nun bilanço büyüklüğü göz önüne alındığında, bu ortaklığın GüzelEnerji'ye yalnızca sermaye değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirine doğrudan entegrasyon ve teknik bilgi transferi getirmesi olası. Şirketin dünyanın en büyük kıyı petrol sahası Gavar ile en büyük açık deniz sahası Sefaniye'yi işlettiği düşünüldüğünde, ham madde güvenliği açısından da kritik bir avantaj söz konusu.

Sırada ne var?

Görüşmelerin önümüzdeki haftalarda sonuçlanması ve tarafların resmi bir açıklama yapması bekleniyor. Rekabet Kurumu onayı ve diğer yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından ortaklık yapısının netleşmesiyle birlikte, Aramco'nun Türkiye'de ilerleyen dönemde başka satın alma veya ortaklık fırsatlarına da sıcak bakabileceği belirtiliyor. Özellikle Yenbu gibi alternatif terminaller üzerinden Türkiye'ye uzanan bir tedarik hattının güçlendirilmesi, şirketin Hürmüz Boğazı'ndaki risklere karşı geliştirdiği senaryonun parçası olabilir. Piyasa uzmanları, bu ortaklığın Türkiye'nin enerji sektörüne yabancı ilgisini artırabileceğini ve bölgesel bir enerji merkezi olma hedefine katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Saudi Aramco'nun Suudi Arabistan haricinde başka hangi ülkelerde yatırımı var? Saudi Aramco, ABD, Çin, Japonya, Güney Kore ve birçok Avrupa ülkesinde rafineri ve petrokimya tesislerinde ortaklıklara sahiptir. Asya'daki büyük rafineri projeleri ve Avrupa'daki dağıtım ağları, şirketin küresel downstream stratejisinin temel ayaklarını oluşturuyor.

OYAK'ın enerji sektöründeki konumu nedir? OYAK, Türkiye'nin en büyük tamamlayıcı emeklilik fonu olarak demir çelikten çimentoya, otomotivden enerjiye kadar 90'dan fazla şirkette faaliyet gösteriyor. Bünyesindeki GüzelEnerji ise akaryakıt depolama, dolum tesisi ve perakende dağıtım alanlarında büyümeye devam ediyor.

Aramco'nun dünyanın en değerli şirketi olmasının sebebi nedir? Saudi Aramco'yu bu kadar değerli kılan temel etken, dünyanın en büyük kanıtlanmış ham petrol rezervlerine ve en düşük üretim maliyetine sahip olmasıdır. Günlük üretim kapasitesi toplamı 12 milyon varili aşan şirket, aynı zamanda Suudi Arabistan'daki tüm enerji kaynaklarını yönetme tekelini elinde bulunduruyor.

Bu ortaklık Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarını etkiler mi? Kısa vadede doğrudan bir fiyat etkisi beklenmez. Akaryakıt fiyatları uluslararası petrol fiyatları, döviz kuru ve vergi oranlarına bağlı olarak belirleniyor. Ancak uzun vadede tedarik zincirindeki verimlilik artışı ve ham maddeye erişim kolaylığı, rekabetçi fiyatlamaya dolaylı katkı sunabilir.